Bij de dood van Han tuimelen de vele herinneringen aan zijn werk als voorzitter van de Koninklijke Boekverkopersbond (1982 – 1992; NBb toen nog) uit de kosmos. Ik was nog maar net begonnen als jurist bij de NBb of Han vroeg het NBb-bureau -Adi Coyajee, Stef Bertina en ondergetekende- een strijdplan te ontwerpen voor een grote correctie van het toenmalige Reglement Handelsverkeer. Uiteindelijk liep dit uit op een heftig conflict tussen boekhandel en uitgeverij over de positie van de boekenclubs in ons bestel van vaste prijzen.

Han leidde dit conflict met het strategisch inzicht van een generaal. Telkens maar weer alle scenario’s langslopen en bijstellen. En vooral ook met wie we moesten praten en overtuigen van ons gelijk. Het werden mijn wittebroodsjaren die mij dankzij Han leerden wat onderhandelen is en strategie ontwikkelen, werking van diplomatie, je verlies leren nemen en nooit triomf vieren. Als een vader gaf hij mij zijn wijze lessen, iedere week beginnend op zondagavond 21.00u met een telefoontje over de ideeën die hij in dat weekeinde bedacht had. “Ik leg het maar alvast bij je in de week.”

Zijn overtuiging dat hij leiding moest geven aan de emancipatie van de boekhandel maakte dat Han -met steun van het volledige bestuur- ook het convenant met de CPNB opzegde. “Boekverkopers betalen veel meer dan de uitgevers en dat hebben we niet afgesproken,” was de kortste samenvatting van dit nieuwe conflict met de uitgevers.

Han zijn vasthoudendheid dwong respect af, maar veroorzaakte ook nogal eens irritatie. Daarnaast werden er door de Gau-voorzitters Bert de Groot en Joost Bloemsma grappen gemaakt over de auto van de NBb-voorzitter. Han genoot ervan.

Reacties belette hem niet om een derde strijdtoneel te betreden en dat ging over distributie. Een groep uitgevers wilde uit het Depot van het Centraal Boekhuis stappen. Bestuur en bureau gingen het land in om op regio-vergaderingen steun te zoeken voor ‘UDC in het CD’. Ook dit onderwerp werd uiteindelijk in harmonie afgerond en Han had zijn doel rond de gelijkwaardigheid van de boekhandel bereikt.

Han was enorm vindingrijk. Dat kreeg zijn hoogtepunt bij de vaste boekenprijs en de NBD-regeling. Op het moment dat het Reglement Handelsverkeer op z’n laatste benen liep, zei Han: “Kun je niet een wetsontwerp maken?” Het werd een wetsontwerp van prof. Hendrik-Jan de Ru, waarmee wij de boer op gingen en dat uiteindelijk de aanzet was tot de wet die in 2005 inging.

De NBD-regeling werd uitgehold doordat boekverkopers hun provisie gedeeltelijk afstonden aan de bibliotheken. Han bedacht een structuur voor een andere distributie en voor landelijke stichtingen zoals stichting Boekpromotie en het NBb-fonds, waardoor de provisiegelden van de individuele boekverkopers naar de stichtingen gingen.

Eigenlijk waren Han zijn initiatieven en plannen grenzeloos. Je kon er soms doodmoe van geraken. Samen met Jesserun Lobo initieerde Han bijvoorbeeld een boekverkopers-opleiding uitmondend in de Frederik Muller Academie. In 1986 bedacht Han een groot congres ‘leesbevordering’ dat later leidde tot de stichting Lezen. Ook ging Han met veel boekverkopers praten over commerciële samenwerking. We werkten ook aan een CAO voor de boekhandel.

Na zijn voorzitterschap heeft Han altijd contact gehouden met zijn opvolgers die konden voortbouwen op het krachtig voorzitterschap van Han waarin emancipatie en  professionalisering van de boekhandel centraal stonden.

Ari Doeser, december 2020

Han van der Plas zich tien jaar lang als voorzitter intensief ingezet voor de belangen van de boekhandel, en zeer verdiend werd hij bij zijn afscheid dan ook vereerd met de benoeming tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Wij mogen ons Han blijven herinneren als een actief strijder voor en verdediger van de belangen van de boekhandel en als een uitstekend bestuurder.

Wim Karssen

(volgde in 1992 Han van der Plas op als voorzitter NBb)